Есімдіктердің толық 7 түрі: өздік, белгісіздік, болымсыздық және жалпылау
Есімдіктің мағыналық толық классификациясы: жіктеу, сілтеу, сұрау, өздік, белгісіздік, болымсыздық және жалпылау есімдіктерінің ережелері мен жазылуы.
Қазақ тілінде есімдіктер мағыналық сипатына қарай 7 үлкен топқа бөлінеді:
1. Жіктеу есімдігі (мен, сен, ол...);
2. Сілтеу есімдігі (бұл, сол, мынау...);
3. Сұрау есімдігі (кім? не? қашан? қайда?);
4. Өздік есімдігі (өз);
5. Белгісіздік есімдігі (әлдекім, әлдене, біреу);
6. Болымсыздық есімдігі (ешкім, ештеңе, ешқашан);
7. Жалпылау есімдігі (бәрі, барлық, күллі, бүкіл).
Есімдік классификациясы
1. Өздік есімдігі — қимылдың іс иесінің өзіне ғана қатысты екенін білдіретін «ӨЗ» сөзі. Ол үнемі тәуелдік жалғауымен қолданылады: өзім, өзің, өзіңіз, өзі, өздері.
2. Сұрау есімдігі — сұрау мақсатында қолданылатын есімдіктер: кім? не? қандай? қанша? қайда? қашан? қалай?
3. Жалпылау есімдіктері — заттарды, құбылыстарды жинақтап, тұтастай жалпылап көрсететін есімдіктер: барлық, бүкіл, барша, күллі, түгел, бәрі.
Өздік (Өз)
Жалпылау есімдігі
1. Белгісіздік есімдіктері — затты немесе оқиғаны нақты атамай, тұспалдап, белгісіз күйде көрсететін сөздер:
- «Әлде-» шылауы арқылы (бірге жазылады): әлдекім, әлдене, әлдеқайда, әлдеқашан;
- «Бір» сөзі арқылы (бөлек жазылады): бірдеме, бірнеше (бірге), бір күні, қайсыбір.
2. Болымсыздық есімдіктері — заттың не қимылдың мүлдем жоқтығын, жоққа шығарылуын білдіреді. «Еш-» сөзі арқылы жасалып, БІРГЕ ЖАЗЫЛАДЫ:
- Ешкім, ештеңе, ешқашан, ешқайда, ешбір, дәнеңе.
Белгісіздік (Әлдекім, біреу)
Болымсыздық (Ешкім, ешқашан)
Емле ережесі
«Ешкім», «ешқашан», «әлдекім», «әлдеқайда» сөздері БІРГЕ ЖАЗЫЛАДЫ!
Мысал: «[Ешкім] (болымсыздық) [өз] (өздік) қателігін бірден байқамауы мүмкін, бірақ [бәрі] (жалпылау) оны түзеуге тырысуы керек.»