Второстепенные члены предложения: определение, дополнение, обстоятельство (Тұрлаусыз мүшелер)
Синтаксическая роль второстепенных членов: анықтауыш (определение — волнистая линия), толықтауыш (дополнение — пунктир), пысықтауыш (обстоятельство — точка-тире).
Тұрлаусыз мүшелер поясняют главные члены или другие второстепенные члены предложения:
1. Анықтауыш (Определение) — обозначает признак, качество, принадлежность предмета. Отвечает на вопросы: Қандай? Қай? Кімнің? Ненің? Неше? Нешінші?. Подчеркивается волнистой линией:
- Әдемі гүл (қандай гүл?);
- Мектептің директоры (кімнің директоры?);
- Бес оқушы (неше оқушы?);
2. Толықтауыш (Дополнение) — обозначает объект действия, отвечает на вопросы косвенных падежей (Кімді? Нені? Кімге? Неге? Кімде? Неде? Кімнен? Неден? Кіммен? Немен?). Подчеркивается пунктирной линией:
- Марат кітапты оқыды (нені оқыды?);
- Асқар досқа көмектесті (кімге көмектесті?);
- Қаламмен жазды (немен жазды?);
3. Пысықтауыш (Обстоятельство) — обозначает время, место, причину, цель, образ действия. Отвечает на вопросы: Қашан? Қайда? Қайдан? Қалай? Қайтіп? Неліктен? Не үшін?. Подчеркивается штрихпунктиром (точка-тире):
- Таңертең ерте тұрды (қашан? — мезгіл пысықтауыш);
- Алматыға барды (қайда? — мекен пысықтауыш);
- Тез жүгірді (қалай? — сын-қимыл пысықтауыш).