Тіл мәдениеті: сәлемдесу, алғыс айту және шешендік өнер негіздері
Қазақ халқының сөйлеу этикеті, сәлемдесу мен қоштасу мәдениеті, бата беру және алғыс білдіру дәстүрі, мақал-мәтелдердің мәні.
Тіл мәдениеті — өз ойын әдепті, көркем, сауатты әрі түсінікті жеткізе білу өнері. Қазақ халқы сөз қадірін өте жоғары бағалаған: «Өнер алды — қызыл тіл», «Бас кеспек болса да, тіл кеспек жоқ» деген мақалдар соның дәлелі.
Сөйлеу әдебіне жататындар:
- Үлкеннің сөзін бөлмеу;
- Амандасу және ізет білдіру;
- Жағымсыз, дөрекі сөздерден аулақ болу;
- Сөзді анық әрі сыпайы жеткізу.
Сөйлеу әдебі
Сәлемдесу — адамдардың бір-біріне амандық, саулық тілеуі:
- Үлкендерге: «Ассалаумағалейкум!», «Армысыздар!», «Есенсіз бе?»;
- Құрдастарға: «Сәлеметсің бе!», «Қайырлы күн!»;
- Қоштасқанда: «Сау болыңыз!», «Аман-есен көріскенше!», «Жолыңыз болсын!».
Сәлем беру — ізеттіліктің, тәрбиеліліктің алғашқы баспалдағы.
Сәлем — сөздің анасы
Халық даналығы
«Сәлем — сөздің анасы» демекші, әрбір сөйлесуді әдемі амандасудан бастау керек!
Жақсылық жасаған адамға рақмет айту, ризашылық білдіру — үлкен парасаттылық:
- «Көп рақмет!», «Алғысым шексіз!», «Өркенің өссін!», «Қолыңызға дерт бермесін!».
Қазақ халқында үлкендерден бата алу ерекше қасиетті саналады. Бата — жақсы тілек, ақ ниеттің көрінісі:
- «Ауырма, азамат бол!», «Өмір жасың ұзақ болсын!».
Ризашылық сөздері
Мақал-мәтелдер аз сөзге көп мағына сыйғызған халық даналығы:
- «Тіл тас жарады, тас жармаса бас жарады.»
- «Жақсы сөз — жарым ырыс.»
- «Ана сүті бой өсіреді, ана тілі ой өсіреді.»
Мақалдарды орынды қолдану сөйлеушінің ойын ұтымды, беделді етеді.