Эссе жазу әдістемесі: дәлелді эссе және академиялық жазылым

Эссе — жеке авторлық көзқарасты білдіретін, еркін композициялық құрылымда жазылатын, нақты дәйектерге сүйенетін шағын сындарлы шығарма.

Эссенің басты түрлері:

1. Аргументативті (дәлелді) эссе — белгілі бір пікірді қолдап немесе жоққа шығарып, қарсы тараптың пікіріне тойтарыс беру;

2. Проблемалық эссе — өзекті мәселені жан-жақты талдап, шешу тетіктерін ұсыну;

3. Салыстырмалы эссе — екі ұғымның, кейіпкердің немесе құбылыстың ұқсастықтары мен айырмашылықтарын салыстыру.

Кез келген сапалы эссе 3 құрамдас бөліктен тұрады:

1. Кіріспе (Introduction, 15-20%) — тақырыптың өзектілігі, оқырман назарын аударатын ілмек (hook) және басты Тезис;

2. Негізгі бөлім (Body paragraphs, 60-70%) — тезисті дәлелдейтін кемінде 2-3 аргумент. Әр абзац PEEL құрылымымен жазылады: Point (негізгі ой), Explanation (түсіндіру), Evidence (нақты дәйек, факт, мысал), Link (тезиске байланыстыру);

3. Қорытынды (Conclusion, 15-20%) — тезисті жаңа сөздермен қайталау, негізгі аргументтерді түйіндеу және түпкі шақыру/болжам жасау.

Эссе жазған кезде өзгенің ойын ұрлауға (плагиатқа) қатаң тыйым салынады. Өзге авторлардың ойын пайдаланған жағдайда:

- Тырнақшаға алып, нақты цитата жасау;

- Парафраз (өз сөзімен мағынасын сақтап баяндау) жасап, авторын сілтемеде көрсету қажет.

Жоғары балл жинайтын сауатты эссе жазу қадамдары: