Сложноподчиненные предложения образа действия и цели (Қимыл-сын және мақсат бағыныңқылы)
Қимыл-сын бағыныңқы (образа действия: қалай? қайтіп?) с суффиксами -ып/-іп, -а/-е, -дай/-дей и мақсат бағыныңқы (цели: не мақсатпен?) с суффиксами -у үшін, -сын деп, -ғалы.
Қимыл-сын бағыныңқы поясняет, каким образом, способом или в сравнении с чем совершается действие главной части. Отвечает на вопросы: Қалай? Қайтіп? (Как? Каким образом?).
Способы оформления сказуемого придаточного:
1. Деепричастиями на -а/-е/-й, -ып/-іп/-п:
- Ол есікті ақырын аш-ып, сыныпқа кірді (Вошел как? — тихо открыв дверь);
2. Конструкциями сравнения на -дай/-дей, -ғандай/-гендей:
- Қалың қар жерді ақ мамық жап-қандай, айналаны тұмшалап тастады.
Образа действия (Қалай?)
Мақсат бағыныңқы указывает на цель, ради которой совершается действие главного предложения. Отвечает на вопросы: Не мақсатпен? Не үшін? Неге? (С какой целью? Зачем?).
Способы оформления сказуемого придаточного:
1. Тұйық етістік + послелог «үшін»:
- Жақсы білім ал-у үшін, көп еңбектену керек (Чтобы получить образование, нужно трудиться);
2. Глагол повелительного наклонения 3-го лица + служебное слово «деп»:
- Балалар үлгер-сін деп, мұғалім қосымша сабақ өткізді (Чтобы дети успевали, учитель провел доп. урок);
3. Деепричастие цели на -ғалы / -гелі:
- Елді көр-гелі, алыстан келді (Приехал издалека с целью повидать народ).