Мәтінмен жұмыс және Оқу сауаттылығы: ақпаратты талдау, факт пен көзқарас

Оқу сауаттылығы — жазбаша мәтіндерді оқып түсіну, мазмұнын терең ұғыну, оған өзіндік сыни баға беру және алған ақпаратты өмірлік мақсаттарға пайдалана білу қабілеті.

Мәтінді игерудің 3 деңгейі:

1. Мәтіннен ақпаратты тікелей табу (фактілер, сандар, даталар);

2. Ақпаратты біріктіру және интерпретациялау (мәтіннің астарлы ойын, себеп-салдарын, идеясын ұғыну);

3. Мәтін мазмұны мен формасына баға беру (автор стилі, деректердің сенімділігі).

Мәтін талдаудағы шешуші машық:

- Факт (Ақиқат) — нақты өлшеуге, құжатпен, тәжірибемен дәлелдеуге болатын объективті шындық (Мысалы: «Қазақстан 1991 жылы Тәуелсіздік алды»);

- Көзқарас (Пікір) — адамның жеке бағалауы, субъектілі көзқарасы мен эмоциясы (Мысалы: «Астана — әлемдегі ең әсем қала»). «Меніңше», «керемет», «мүмкін» сөздері пікірге тән.

Мәтіндер құрылымына қарай бөлінеді:

1. Тұтас мәтіндер — сөйлемдерден, абзацтар мен бөлімдерден тұратын классикалық мәтіндер (әңгіме, мақала);

2. Тұтас емес мәтіндер — кестелер, диаграммалар, карталар, инфографикалар, чектер мен кестелік деректер. Тұтас емес мәтіндегі көрсеткіштерді мәтінмен салыстырып талдау қазіргі тестілеудің басты талабы.

Оқу сауаттылығы сұрақтарын шешу қадамдары: